همزمان با سی و سومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، کارگاه مجازی «مدیریت منابع علمی و استناددهی با استفاده از نرمافزار اِندنوت» با تدریس حدیثه حیدری، دانشجوی دکتری دانشگاه الزهرا(س)، به منظور ارتقای مهارتهای پژوهشگری و آشنایی با ابزارهای نوین استناددهی برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، همزمان با سی و سومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، کارگاه مجازی «مدیریت منابع علمی و استناددهی با استفاده از نرمافزار اِندنوت» با تدریس حدیثه حیدری، دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاه الزهرا(س) و با حضور جمعی از علاقه مندان برگزار شد.
در این کارگاه که با هدف ارتقای مهارتهای پژوهشگری و آشنایی با ابزارهای نوین استناددهی تشکیل شد، حیدری در ابتدا به بیان اهمیت استناد در تولیدات علمی پرداخت و گفت: «استناد کردن نه تنها یکی از ملاکهای اصلی داوری نوشتههای علمی است، بلکه رعایت اخلاق پژوهشی و اجتناب از سرقت علمی را نیز به همراه دارد.»
وی افزود: «با استناد صحیح، هم به دیگر پژوهشگران کمک میکنیم تا منابع مورد استفاده را سریعتر بیابند و هم اعتبار نوشته خود را افزایش میدهیم.»
مدرس کارگاه در ادامه به انواع منابعی که میتوان به آنها استناد کرد اشاره کرد و مقاله، کتاب، پایاننامه، وبسایت، پادکست و حتی نمودارها و عکسها را از جمله این منابع برشمرد. وی تأکید کرد: «هر زمان که عین مطلب فرد دیگری را استفاده میکنیم یا ایده او را به زبان خود بازنویسی مینماییم، لازم است به منبع اصلی ارجاع دهیم.»
حیدری سپس به معرفی نرمافزار تخصصی «اِندنوت» پرداخت و آن را یکی از قدیمیترین و معتبرترین نرمافزارهای جهان در حوزه مدیریت منابع علمی دانست. وی ویژگیهای بارز این نرمافزار را شامل سازگاری با پایگاههای ناشران علمی، داشتن نسخه تحت وب، امکان سازماندهی و جستجوی منابع، و قابلیت همکاری گروهی برشمرد.
در بخش دیگری از این کارگاه، شرکتکنندگان با مراحل عملی کار با نرمافزار اندنوت آشنا شدند؛ از ایجاد کتابخانه شخصی و وارد کردن منابع به صورت دستی یا خودکار از پایگاههای علمی آنلاین، تا سازماندهی منابع و درج خودکار استنادها و فهرست منابع در متن مقالات.
حیدری همچنین به موضوع مهم «سبکهای استناددهی» اشاره کرد و گفت: «انتخاب سبک استناد به عواملی مانند رشته تحصیلی، دستورالعمل دانشگاه یا مجله مورد نظر بستگی دارد.» وی به چند سبک پرکاربرد از جمله APA برای علوم انسانی واجتماعی، Vancouver برای علوم پزشکی و IEEE برای مهندسی اشاره کرد و نمونههایی مقایسهای از هر کدام ارائه داد.
در ادامه، روشهای جایگزین برای استناددهی بدون استفاده از نرمافزار، همچون استفاده از موتورهای جستجوی علمی مانند گوگل اسکالر و نیز وبسایتهای تولیدکننده خودکار استناد معرفی شد.
یکی از بخشهای کاربردی این کارگاه، آموزش «نقل در نقل» یا استناد ثانویه بود. حیدری توضیح داد: «گاه منبعی که در دست داریم به منبع دیگری استناد داده است. در این حالت باید هر دو منبع را به شکلی مشخص در متن و تنها منبعی که خود مستقیماً از آن استفاده کردهایم را در فهرست منابع بیاوریم.»